Glauberyt, czyli polski PM

Na początku lat 70 XX wieku za czasów PRL'u, rozpoczęto prace nad nową bronią palną oznaczoną kryptonimem Glauberyt. A toczyły się one w trzech niezależnych zespołach konstrukcyjnych, w tym dwa z nich pochodziły z Ośrodka Badawczo-Rozwojowego w Radomiu, a jeden z Wojskowego Instytutu Technicznego Uzbrojenia w Zielonce.

Analizy porównawcze prototypów zaprojektowanych we wszystkich zespołach wykazały, że dalsze prace będą toczone nad bronią zaprojektowaną przez zespół z Ośrodka w Radomiu - w składzie Ryszard Chełmicki, Stanisław Brix i Janusz Chętkiewicz. Pierwotnie oznaczono ją nazwą R-75-I, a później R-81 i to nad drugą wersją z nich w 1981 roku przeprowadzono szereg prób, oraz badań i testów eksploatacyjnych. Po drobnych poprawkach, trzy lata później, broń tą poczęto produkować seryjnie i przyjęto ją na wyposażenie Sił Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, pod oficjalną nazwą 9 mm pistolet maszynowy wzór 1984.

Tym oto sposobem, Glauberyty zastąpiły używane dotychczas słynne pistolety maszynowe wzór 1963- Rak. Początkowo na niewielka skalę używały ich pododdziały zwiadu i załogi wozów bojowych, a potem na przełomie 1991 i 1992 roku jego przekalibrowana z naboju 9 na 18 mm Makarov na nabój 9 na 19 mm Parabellum wersja, pod pełnym oznaczeniem 9 mm pistolet maszynowy wz. 1984 P Glauberyt, trafiła do Sił Zbrojnych RP.

Poza kalibrem, różniła się ona od podstawowej wersji tym, że m.in zlikwidowano w niej gwint do mocowania tłumika dźwięku, przedłużono lufę, wzmocniono komorę zamkową, oraz w celach ergonomicznych, powiększono rękojeść do napinania zamka. Warto też wspomnieć, że glauberyt jest PM'em strzelającym z zamka zamknietego, w przeciwieństwie do RAK'a czy legendarnego UZI. A sam zamek zamknięty charakteryzuje się tym, że gdy przeładujemy broń, bądź zrobimy przerwę w strzelaniu, to pozostaje on w przednim położeniu.

Na podstawie późniejszej odmiany tego PM'u, przeznaczonej dla policji, w której przede wszystkim zmieniono przyrządy celownicze, oparto drugą najbardziej rozpoznawalną wersję tej broni, a mianowicie PM-98, w której to zastosowano, wzmocnioną kolbę, zamiast chwytu przedniego zamontowano łoże do mocowania oświetlenia taktycznego, bądź laserowego wskaźnika celu, przekonstruowano magazynek i rzecz jasna nadal był on zasilany nabojem 9 na 19 mm Parabellum.

Ten wariant stanowił podstawę do projektowania następnych polskich pistoletów maszynowych. Na przykład PM-98S, w którym zwiększono szybkostrzelność względem podstawowego PM-98, po zlikwidowaniu w nim opóźniacza zamka, lub BRS-99, czyli samopowtarzalna wersja PM-98, przeznaczona na rynek cywilny.

Do 2004 roku wyprodukowaną łącznie 50 tys. sztuk pochodnych PM-84 i PM-98. Do tego, w tym samym roku (2004), polskie PM'y zakupił również Irak w liczbie 3 tys sztuk.

Na chwilę obecną, Glauberytów często używają jednostki wsparcia takie jak artyleria czy jednostki inżynieryjne i załogi wozów bojowych Wojsk Lądowych Sił Zbrojnych RP, a także Policja, Straż Graniczna i Służba Więzienna.




                                                                                      Stawiar